Nowości
Uwaga: Portal niebawem przejdzie gruntowną przebudowę. Będzie wiązało się to z przerwą w funkcjonowaniu.
PKOBPTrzebiatow

Dzięki Forum Obywatelskiego Rozwoju; fundacji założonej przez Leszka Balcerowicza od niedawna mamy dostęp do wielu interesujących danch odnośnie finansów samorządowych. Dokonaliśmy więc analizy wydatków wszystkich gminy powiatu gryfickiego a także samego powiatu.

Wspomniana fundacja w ostatnich tygodniach uruchomiła nowy wart uwagi serwis mieszczący się pod adresem sprawdzsamorzad.pl.  Wszystkie mieszczące się tam dane pochodzą z baz danych Ministerstwa Finansów, gdzie kwartalnie napływają raporty samorządowe odnośnie wydatków, zadłużenia oraz dochodów. Postarałem się przeanalizować po kolei dane odnośnie wszystkich samorządów by u progu nowej kadencji władz samorządowych dokonać ekonomicznego podsumowania ubiegłych lat jak i zwrócić uwagę na najbardziej zaniedbywane kierunki. 

Jak zatem przedstawia się sytuacja na poziomie samorządu powiatowego? Zadłużenie powiatu na poziomie 11,5% rocznego dochodu jest niewielką sumą i od 2011r. systematycznie spada. W zeszłym roku dochody budżetu według portalu sprawdzsamorzad.pl wyniosły nieco ponad 73 mln zł, przy niemal równoległej kwocie 75 mln zł wydatków z budżetu. Od kilku lat obie sumy utrzymują się mniej więcej na podobnym poziomie, z tendencją wzrostu dochodów i spadku wydatków. Najwięcej pieniążków w powiecie przeznaczamy na szeroko rozumianą pomoc społeczną, jest to kwota rzędu 27% wszystkich wydatków, w kwocie tej mieszczą się zarówno bieżące wydatki jednostek budżetowych powiatu jak i wydatki inwestycyjne. W stosunku chociażby do 2010 roku obserwujemy wzrost wydatków w tej sferze o 15%. W mojej opinii ma to dwojaki wydźwięk. Z jednej strony mamy z sukcesem zakończone inwestycje jak Dom Pomocy Społecznej, zwiększone środki przekazywane na rodziny zastępcze, placówki opiekuńczo-wychowawcze i PCPR, z drugiej warto postawić pytanie czym jest ten wzrost spowodowany? Czy powodem jest ubożejący stan portfela, za czym idzie tzw. wzrost „socjalu”? A może mamy do czynienia ze skutecznym pozyskiwaniem środków strukturalnych przez wyżej wspominane instytucje powiatu? Drugie miejsce na podium wydatków zajmuje oczywiście oświata. Na trzecim miejscu plasują się pozostałe zadania polityki społecznej jak PUP i ośrodki szkolno-rehabilitacyjne. Co ciekawe największy wzrost wydatków odnotowujemy w strefie gospodarki gruntami i nieruchomościami, gdzie w stosunku do 2010 roku odnotowujemy 190% wzrost wydatków. W stosunku do zeszłego roku najbardziej rzucającym się w oczy jest spadek wydatków na turystykę. Można domniemywać, że wiąże się to z zakończonymi inwestycjami w ścieżki rowerowy i przystanie kajakowe. Po stronie dochodów powiatu lwią część bo 66% stanowią środki z budżetu państwa tj. W dalszym rzędzie są to dochody z majątku własnego – 13%, podatki lokalne 10%, inne źródła w znikomym procencie, nie więcej niż 5%.

Przyjrzymy się też poszczególnym gminom. W gminie Gryfice w 2013 roku zadłużenie 38% rocznego dochodu w całości było oparte o kredyty i pożyczki długoterminowe. Dochody gminy wyniosły 69,5 mln zł i były o 3.9 mln zł większe niż wydatki. 33% wszystkich wydatków stanowiły wydatki na oświatę i wychowanie. W dalszym ciągu pomoc społeczna 29% i administracja publiczna 8%. Warto zauważyć, że od 2010 roku wydatki na oświatę wzrastały systematycznie każdego roku z 17 mln do 21,5 mln w roku 2013. Sferą w której dość mocno spadły wydatki w stosunku do 2010 roku jest turystyka (spadek o 98%) oraz rolnictwo i łowiectwo (53%). Samorząd gminny, jak każda gmina czerpie zyski z dwóch głównych źródeł; w 48% z budżetu państwa, oraz w 35% z podatków lokalnych.

Gmina Trzebiatów. Wydatki gminy w 2013 roku sięgnęły kwoty prawie 71 mln złotych w stosunku do 52 mln złotych dochodu. Co ciekawe wartości te zmieniały się o roku sinusoidalnie. Rok wcześniej budżet opiewał o nadwyżkę rzędu 27 mln, a już w 2011 deficyt ponownie wyniósł 10 mln. Wedle danych z zeszłego roku w odróżnieniu od Gryfic w Trzebiatowie główne wydatki rzędu 32% budżetu skierowano na transport i łączność. Tak duży udział w budżecie tłumaczyłyby inwestycje związane m.in. z modernizacją portu w Mrzeżynie. Wydatki na oświatę spadły tym samym na drugie miejsce licząc 24% łącznej kwoty wydatków. Najmniejszy udział wydatków z budżetu skierowano w turystykę, ochronę zdrowia, rolnictwo i łowiectwo, bezpieczeństwo publiczne i ochronę pożarową – wydatki te stanowią 1% budżetu. Główne dochody w gminie oparte są (w 41%) o środki z budżetu państwa, natomiast w oczy rzuca się druga pozycja, gdzie aż 35% stanowią podatki lokalne, a także trzecia tj. dochody z majątku szacowane na 13%. 78% zadłużenia w stosunku do dochodu z 2013 roku to kwota naprawdę duża. Składają się na nią m. in takie inwestycje jak: budowa mostu na kanale Resko, odnowienie pałacu kultury oraz liczne inwestycje drogowe, w tym wspomniana infrastruktura portowa. W przeliczeniu na mieszkańca wydatki na ten sektor wynoszą więcej niż analogiczne w skali województwa i kraju. Na uwagę zasługują także niższe wydatki na administrację publiczną. W przeliczeniu ma mieszkańca na ten sektor w zeszłym roku gmina wydała 277zł w stosunku do średnio 450 zł na mieszkańca w województwie.

W gminie Płoty w 2013 r. zadłużenie wynioso 45,6% rocznego dochodu. To więcej niż w Gryficach ale mniej niż np. w Trzebiatowie. Dochody gminy wyniosły 31 mln natomiast wydatki 30,7 nie zanotowano więc deficytu ale nadwyżkę ponad 300 tys. zł. Raczej standardowo największe wydatki gminy stanowią oświata i wychowanie 30%, pomoc społeczna 24% i administracja publiczna 12%. To co zwraca natomiast uwagę to stosunkowo duże wydatki na kulturę fizyczną 11%. Burmistrz gminy Płoty Marian Maliński znany jest ze swojego pozytywnego nastawienia do sportu i kultury fizycznej, mogło to mieć pośrednio wpływ na stosunkowo duże wydatki gminy w tym zakresie. To co zwraca uwagę, to mniejszy niż w Gryficach i Trzebiatowie udział podatków lokalnych w dochodach gminy bo zaledwie 23%. Gmina w największym stopniu standardowo utrzymuje się ze środków budżetu państwa które mają aż 65% dochodów gminy.

W gminie Karnice zadłużenie na rok 2013 wyniosło 38,3%. Należy zwrócić uwagę, na wysoki udział podatków lokalnych w dochodach gminy, które wynoszą aż 38% oraz stosunkowo niski poziom środków pochodzących z budżetu państwa 49%. Na pewno sporą część w budżecie gminy stanowią dochody z ferm wiatrowych, jednakże jest to kontrowersyjny temat a pomimo znaczących wpływów do budżetu "wiatraki" są krytykowane przez mieszkającą w pobliżu nich ludność. To co można zauważyć w gminie Karnice to stosunkowo wysokie wydatki na administrację publiczną, które wynoszą aż 12%. To co również rzuca się w oczy analizując budżet gminy to dość wysoka nadwyżka dochodów nad wydatkami, która przy budżecie 14,3 mln zł wyniosła ponad 770 tys. zł przy wydatkach rzędu 13,5 mln zł.

W 2013 r. dochody Gminy Rewal wyniosły 52 477 354 zł, zaś wydatki 47 191 467 zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca daje to około 14 tyś złotych dochodu przy 12 tyś zł wydatków. Największe dochody, bo w wysokości około 34% przynosi majątek gminy. Tuż po nim ze stratą jedynie 2% znajdują się podatki lokalne. Na wydatki bieżące samorządowcy przeznaczyli 52% dochodów, zaś na wydatki majątkowe (które są na drugim miejscu zestawienia) 30%. Obsługa długu publicznego pochłonęła 5% dochodów gminy.

Gmina Rewal, jako wiejska gmina nadmorska największą część ze swoich dochodów (które w 2013 roku wyniosły 52 477 354 zł) powinna wydawać na turystykę. Jednak władze Rewala na tę gałąź gospodarki wydają jedynie 4% swoich dochodów. Ciekawe jest również jak dużo z publicznych pieniędzy jest wydawane na poszczególne gałęzie działalności gminy. Na uwagę zasługują wysokie w stosunku do średniej krajowej wydatki na administrację publiczną (dla kraju średnia na mieszkańca wynosi 383 złote, zaś w Gminie Rewal ta wartość to 1392 złote). Istnieją również inne gałęzie, na które w gminie wydaje się więcej, niż wynosi średnia dla kraju, przy czym te wydatki mogą mieć dodatni wpływ na jakość życia mieszkańców. Taką częścią są np. wydatki na oświatę i wychowanie (1743 zł na osobę w Rewalu; 1202 na osobę w odniesieniu do całej Polski), bezpieczeństwo publiczne i ochronę przeciwpożarową (470 zł – Rewal; 46 zł – kraj) czy ochrona zdrowia (139 zł w Rewalu, 16 zł w kraju). Jednak ta gmina nie słynie niestety ze staranności w rozporządzaniu finansami. 259% zadłużenia pokazuje, że włodarze albo nie są prymusami ekonomicznymi, albo zdecydowali się na ogromne inwestycje kosztem dodatnich zysków w przyszłości. Takie zadłużenie to około 36 tyś zł na mieszkańca gminy. W strukturze zadłużenia prym wiodą kredyty i pożyczki długoterminowe, zaciągane w komercyjnych bankach. W stosunku do wielkości tego typu zobowiązań pożyczki i kredyty krótkoterminowe stanowią naprawdę niewielki odsetek. Co to oznacza dla zadłużonego na 36 tyś mieszkańca? Że deficyt w Gminie Rewal może trwać naprawdę długo i że nawet kilka kadencji może nie wystarczyć, aby wyjść z finansowego dołka.

Gmina Brojce w 2013 r. po stronie dochodów zanotowała 14 109 344 zł, zaś po stronie wydatków 13 542 868 zł, co w przeliczeniu na mieszkańca daje dochód 3 677zł przy wydatku 3 530zł. Najwięcej z finansów gminy wydawane jest na oświatę i wychowanie (32%), na drugim miejscu znajduje się pomoc społeczna (30%). Najmniejszą część dochodów włodarze przeznaczają na bezpieczeństwo publiczne, kulturę fizyczną, transport i łączność oraz działalność usługową (po 1%). Jeżeli chodzi o typ wydatków to największa część przeznaczania jest na wydatki bieżące gminy (63%), zaś najmniej przeznaczane jest na dotacje i subwencje oraz obsługę długu publicznego (po 2%). Dług Gminy Brojce wynosi obecnie 38,3% co daje 1 408zł na mieszkańca. Na tle sąsiadującej Gminy Rewal jest to wartość naprawdę niewielka. Jeżeli jednak spojrzymy na zadłużenie Gminy Brojce w 2010 r. to daje się zauważyć wysoki jego wzrost (z 3112 tyś zł do 5404 tyś. zł.). Struktura długu jest dość prosta, mianowicie cały dług stanowią pożyczki i kredyty od banków komercyjnych, które w dużym stopniu są długoterminowymi zobowiązaniami. Gmina Brojce wydaje o około 50 zł na mieszkańca więcej na edukacyjną opiekę wychowawczą niż wynosi średnia krajowa. Więcej wydaje się również w gminie na pomoc społeczną (1 043zł w Brojcach, przy średniej krajowej wynoszącej 527 zł).

Niestety w tej jednostce samorządu terytorialnego wydatki na ochronę zdrowia wynoszą jedynie 11 zł na mieszkańca (średnia dla kraju to 16 zł). Największe wpływy Gmina Brojce pobiera z budżetu państwa (73 %), na drugim miejscu są podatki lokalne (18 %). Pokazuje to, że gmina słabo radzi sobie z samofinansowaniem i że w tym aspekcie potrzebuje ona zmian. Jednak brak deficytu w budżecie na mieszkańca działa bardzo motywująco, tym bardziej, że w stosunku do deficytu w 2010 roku jest to zmiana na duży plus.

Komentarze  

+3 #5 M 2014-12-04 21:24
Cytuję Ben:
Gmina Gryfice największa, a taki malutki akapit jej poświęcono, czemu??

Może ktoś się temu przyjrzy hmm?

Na Gryfice faktycznie przydałby się osobny artykuł:) może ktoś w komentarzu się porwie
Cytować | Zgłoś administratorowi
+2 #4 Ben 2014-12-04 18:17
Gmina Gryfice największa, a taki malutki akapit jej poświęcono, czemu??

Może ktoś się temu przyjrzy hmm?
Cytować | Zgłoś administratorowi
+5 #3 Jacek 2014-12-04 13:19
I gdzie te 100 milionow pozyskane ze srodkow unijnych przez powiat, skoro na tamtej stronie pisze że z uni powiat ma raptem 5%
Brojce to duże zaskoczenie na plus.
Rewal może miec takie zadluzenie, to pozyczki dlugoterminowe, przy takich dochodach z majątku poradzi sobie.
Cytować | Zgłoś administratorowi
+5 #2 ekonom 2014-12-04 08:51
A co w Gminie Gryfice? Jest "zrównoważony rozwój" więc ilość osób korzystających z pomocy społecznej z każdym rokiem jest większa i wydatki na pomoc społeczną również.
Cytować | Zgłoś administratorowi
+1 #1 matematyk 2014-12-04 06:18
przydało by się jakieś podsumowanie, gmina gryfice trochę za krótko jak dla mnie
Cytować | Zgłoś administratorowi